Beschrijving van de wijze van afdoening door de rechter en de daarbij opgelegde straffen en maatregelen, zowel voor alle misdrijfzaken als specifiek de zaken met minderjarige verdachten.

Auteurs: M.E. Vink

Laatst bijgewerkt: 22 oktober 2019.

Berechting in eerste aanleg van alle verdachten

In 2018 deed de rechter 88.000[1] misdrijfzaken af, 33% minder dan in 2008 en 6% minder dan in 2017. Vermogensmisdrijven en gewelds- en seksuele misdrijven vormden samen meer dan de helft van de zaken (56%). 

In 90% van de misdrijfzaken sprak de rechter een schuldigverklaring uit in 2018, tegen 92% in 2006. Het percentage vrijspraken nam toe van 8% in 2008 naar 9% in 2018. In 2017 werden er in totaal 99.000 straffen opgelegd. De vrijheidsstraf was in 2018 de meest opgelegde straf, gevolgd door de taakstraf. Het aantal vrijheidsstraffen inclusief jeugddetenties lag in 2018 op 36.000, 13% lager dan in 2008 en iets lager (3%) dan in 2017. Het aantal taakstraffen nam ten opzichte van 2008 met 3% af tot 30.000 in 2018. Het aantal geldboetes is ten opzichte van 2008 meer dan gehalveerd, en iets gedaald (2%) ten opzichte van 2017.

Berechting in eerste aanleg van minderjarige verdachten

Het aantal afgedane misdrijfzaken tegen minderjarigen daalde ten opzichte van 2008 met 66% tot 4.700. In 2018 vormden vermogensmisdrijven net iets minder dan de helft hiervan (47%). In 87% van de misdrijfzaken tegen minderjarigen sprak de rechter een schuldig-verklaring uit in 2018 (dit was 90% in 2008). Het percentage vrijspraken nam in de periode 2008-2018 toe van 9% tot 12%. In 2018 werden er in totaal 4.700 straffen tegen minderjarigen opgelegd. De taakstraf was in 2018 de meest opgelegde straf. Het aantal jeugddetenties tegen minderjarigen is in de periode 2008-2018 met 72% afgenomen (naar 970 in 2018) en het aantal taakstraffen met 69% (naar 3.500 in 2018).

[1] Aantallen zijn afgerond op duizendtallen, honderdtallen, of tientallen afhankelijk van de grootte van het getal.

Kerncijfers Berechting

Kerncijfers Berechting
200820172018
Afdoeningen door de rechter totaal131.00093.00088.000
w.o. schuldigverklaringen120.00083.00079.000
en vrijspraken9.9009.2008.000
Straffen opgelegd door de rechter totaal157.000102.00099.000
w.o. vrijheidsstraffen a41.00037.00036.000
en taakstraffen b45.00033.00030.000
en geldboetes49.00023.00023.000
Afdoeningen in zaken tegen minderjarigen14.0005.6004.700
w.o. schuldigverklaringen13.0004.9004.100
en vrijspraken1.300660560
Straffen door de rechter opgelegd tegen minderjarigen16.0005.4004.700
w.o. jeugddetenties3.400940970
en taakstraffen b11.0004.1003.500

a - Het gaat hier om (deels) onvoorwaardelijke en voorwaardelijke gevangenisstraffen, hechtenissen, militaire detenties en jeugddetenties.

b - Het betreft werkstraffen en leerstraffen. In één zaak kan zowel een werkstraf als een leerstraf worden opgelegd; deze worden dan beiden als een (aparte) taakstraf geteld.

Brontabel als csv (630 bytes)

Toelichting tabel

Alle tabellen bij dit onderwerp zijn terug te vinden in Excel-formaat op de websites van het WODC en CBS. Daar zijn tevens meer tabellen met gerelateerde onderwerpen, meer uitsplitsingen en meer eenheden opgenomen dan hier zijn beschreven. In bijlage 4 (Tabellen) is een aparte opsomming van alle tabeltitels opgenomen. 

Bronnen en methoden Vervolging en berechting biedt achtergrondinformatie over de gebruikte bronnen en methoden; de Begrippenlijst Justitieketen geeft een overzicht van de belangrijkste gehanteerde begrippen.

Gebruikte Bronnen

Criminaliteit en rechtshandhaving 2018

Bronnen en methoden bij Vervolging en Berechting

Standaardclassificatie Misdrijven

Samenwerkende partijen