Beschrijving van de wijze van afdoening door de rechter en de daarbij opgelegde straffen en maatregelen, zowel voor alle misdrijfzaken als specifiek de zaken met minderjarige verdachten.

Auteurs: C.M.P. Verkleij en R.F. Meijer

Laatst bijgewerkt: 9 oktober 2017.

Berechting in eerste aanleg van alle verdachten

In 2016 deed de rechter 94.400 misdrijfzaken af, 28% minder dan in 2007 en 11% minder dan in 2015. Vermogensmisdrijven en gewelds- en seksuele misdrijven vormden samen meer dan de helft van de zaken. 

In 87% van de misdrijfzaken sprak de rechter een schuldigverklaring uit in 2016, tegen 92% in 2007. Het percentage vrijspraken nam toe van 7% in 2007 naar 11% in 2016. In 2016 was de vrijheidsstraf de meest opgelegde straf, gevolgd door de taakstraf. Het aantal vrijheidsstraffen lag in 2016 op 36.500, 15% lager dan in 2007 en 5% lager dan in 2015. Het aantal taakstraffen nam ten opzichte van 2007 met 23% af tot 32.800 in 2016. Het aandeel vrijheidsstraffen op de schuldigverklaringen met strafoplegging steeg van 36% in 2007 naar 45% in 2016. Het aandeel taakstraffen steeg (van 35% naar 41%) en dat van de geldboetes daalde (van 42% naar 28%).

Berechting in eerste aanleg van minderjarige verdachten

Het aantal afgedane misdrijfzaken tegen minderjarigen daalde ten opzichte van 2007 met 58% tot 5.600. In 2016 vormden vermogensmisdrijven nagenoeg de helft hiervan. In 86% van de misdrijfzaken tegen minderjarigen sprak de rechter een schuldigverklaring uit in 2016. Het percentage vrijspraken verdubbelde bijna in de periode 2007-2016, van 7% tot 13%. In 2016 was de taakstraf de meest opgelegde straf. Het aantal jeugddetenties tegen minderjarigen is in de periode 2007-2016 met drie kwart afgenomen (naar 970 in 2016) en het aantal taakstraffen met drie op de vijf (naar 3.800 in 2016). Het aandeel jeugddetenties op de schuldigverklaringen met strafoplegging daalde van 34% in 2007 naar 21% in 2016, het aandeel taakstraffen steeg (van 80% naar 84%) maar het aandeel (deels) onvoorwaardelijke taakstraffen daalde (van 67% naar 61%) en het aandeel geldboetes bleef constant (4%).

Kerncijfers Berechting
200720152016
Afdoeningen door de rechter totaal131.000106.00094.000
w.o. eerder afgedaan door OM/rechter7.7005.600
schuldigverklaringen121.00092.00083.000
vrijspraken8.70012.00010.000
vrijheidsstraffen*43.00038.00036.000
taakstraffen42.00035.00033.000
Afdoeningen in zaken tegen minderjarigen14.0005.8005.600
schuldigverklaringen12.0004.9004.800
vrijspraken950760730
jeugddetenties4.1001.000970
taakstraffen9.7003.9003.800

* Het gaat hier om (deels) onvoorwaardelijke en voorwaardelijke gevangenisstraffen, hechtenissen, militaire detenties en jeugddetenties.

Brontabel als csv (471 bytes)

Bron: Criminaliteit en rechtshandhaving 2016, hoofdstuk 6 Berechting

Tabellen bij Berechting

Bronnen en methoden bij Vervolging en Berechting

Standaardclassificatie Misdrijven

Samenwerkende partijen