Vervolging, berechting en tenuitvoerlegging

De daling van het aantal gevangenen in Nederland in de periode vanaf 2007 (van 78 naar 52) doet zich in andere landen niet – of in mindere mate – voor.

Auteurs: P.R. Smit en H. Goudriaan

Laatst bijgewerkt: 9 oktober 2017.

Landen verschillen zeer in de manier waarop het vervolgingstraject is ingericht, waardoor vergelijking van cijfers lastig is. Enig houvast biedt, naast een vergelijking van bij de politie bekende verdachten (als maat voor ‘vervolgingsrijpe’ zaken), een vergelijking van personen die ofwel door het OM, ofwel door de rechter een sanctie opgelegd hebben gekregen (als maat voor succesvol vervolgde zaken). In Nederland krijgt ruim 40% van de bij de politie geregistreerde verdachten een transactie of strafbeschikking aangeboden of opgelegd door het OM of een straf van de rechter (bron: European Sourcebook).

Vergeleken met Europa als totaal, maar met name met andere Noord-/West-Europese landen, kent Nederland in 2010 met 23% van het totale aantal opgelegde straffen een hoog percentage onvoorwaardelijke vrijheidsstraffen en een laag percentage boetes (39%). Het in verhouding hoge aandeel vrijheids-straffen en lage aandeel boetes is ook bij de jeugd opvallend (zie ook tabel 11.7 bij Nederland in internationaal perspectief).

Verdeling naar strafsoort, uitgesplitst naar totaal en jeugd, in procenten, 2010
Onvw gevangenisstrafBoetesAndere onvw straffenVoorwaardelijke strafVermaning/waarschuwing
Europa Jeugd816,354,69,811,3
Nederland Jeugd14,15,168,49,92,5
Europa Totaal10,941,930,413,13,8
Nederland Totaal23,239,325,910,51,1

Voor de corresponderende cijfers (niet geïndexeerd) zie tabel 11.7 bij Nederland in internationaal perspectief.

Bron: European Sourcebook Brontabel als csv (251 bytes)

Opvallend is dat er na een jarenlange toename van het relatieve aantal gedetineerden in Nederland, vanaf 2007 sprake is van een sterke daling, die eigenlijk al begonnen is in 2004. Het aantal gedetineerden is in ons land in de periode 2007-2016 teruggelopen van 78 per 100.000 personen in 2007 tot 52 in 2016). In weinig andere Europese landen is dit aantal zo sterk afgenomen in deze periode; in veel landen is het zelfs toegenomen. Inmiddels is hiermee ook sprake van een daling tot onder het niveau van onze buurlanden. Binnen Europa is het aantal gedetineerden per 100.000 inwoners in 2014 alleen lager in Finland en Zweden (zie tabel 11.8 bij Nederland in internationaal perspectief).

Aantal gevangenen per 100.000 inwoners
NederlandBelgiëDenemarkenDuitslandEngeland en WalesFrankrijkLuxemburg
200778,0597031795,166,394,5147,599,9154,9
200872,74434471986391153104139
200970,86103927101,467,589,3152,3103,1137,6
201070,8054768510571,387,6153,9103,5137,4
201169,31519767107,57186,8152111,3125,8
201266,7051277111168,684,6152,1117125,6
201362,83830192113,87384,1147,2119,5133,5
201458,87949277115,567,177,5149118,3127,5
201553,110144511890,776122,7116,1117
201651,88705733111,192,796,4113,9

Voor de corresponderende cijfers zie tabel 11.8 bij Nederland in internationaal perspectief.

Bron: WODC, Home Office, Space/Council of Europe, World Prison Brief. Voor NL: hoofdstuk 7 uit C&R 2016. Brontabel als csv (553 bytes)

Bron: Criminaliteit en rechtshandhaving 2016, hoofdstuk 11 Nederland in internationaal perspectief

Tabellen bij Nederland in internationaal perspectief

Bronnen en methoden bij Nederland in internationaal perspectief

Samenwerkende partijen